Kısa cevap
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), mirasçıların kim olduğunu ve paylarını gösteren belgedir. Noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir; yabancılık unsuru veya kayıtlarda belirsizlik varsa mahkemeye başvurmak gerekir. Belge aksi ispat edilinceye kadar geçerlidir ve iptali her zaman istenebilir.
Bir kişi vefat ettiğinde, banka hesaplarındaki paranın çekilmesi, araç ve taşınmazların mirasçılar adına tescili, kira alacaklarının tahsili gibi işlemler için mirasçıların kim olduğunu gösteren resmî bir belge gerekir. Bu belgeye mirasçılık belgesi veya halk arasındaki adıyla veraset ilamı denir (TMK m.598).
Nereden alınır?
1. Noter. Türkiye’deki herhangi bir noterden, mirasçılardan birinin başvurusuyla mirasçılık belgesi alınabilir. Noter, nüfus kayıtlarını elektronik ortamda inceler ve belgeyi genellikle aynı gün düzenler. Başvuru için mirasçının kimlik belgesi yeterlidir.
2. Sulh hukuk mahkemesi. Mirasbırakanın son yerleşim yerindeki veya mirasçının yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine dilekçeyle başvurulur. Bursa’da oturanlar için Bursa Adliyesi’ndeki sulh hukuk mahkemeleri yetkilidir.
Hangi durumlarda mahkemeye gitmek gerekir?
Noter, bazı durumlarda mirasçılık belgesi düzenleyemez ve başvurucuyu mahkemeye yönlendirir:
- Mirasçılar arasında yabancı uyruklu kişi bulunması veya mirasbırakanın yabancı olması,
- Nüfus kayıtlarında belirsizlik veya çelişki bulunması (örneğin kayıtlı olmayan bir evlilik veya evlat edinme),
- Vasiyetname bulunması ve atanmış mirasçıların belgeye yazılması istenmesi,
- Mirasçılardan birinin gaipliği veya kayıtlarda eksiklik.
Mirasçılık belgesinde neler yazar?
Belgede mirasbırakanın kimlik bilgileri, ölüm tarihi, yasal mirasçıların isimleri ve her birinin payı kesir olarak gösterilir. Örneğin bir eş ve iki çocuk bırakan kişi için eşin payı dörtte bir, her çocuğun payı sekizde üçtür.
Mirasçılık belgesinin iptali
Mirasçılık belgesi, aksi ispat edilinceye kadar geçerli bir belgedir. Belgede yer almayan bir mirasçı (örneğin sonradan ortaya çıkan bir çocuk) veya yanlış gösterilen paylar varsa, ilgili kişi her zaman mirasçılık belgesinin iptalini ve yeni belge verilmesini isteyebilir. Bu dava için süre sınırı yoktur.
Belgeyi aldıktan sonra
- Banka işlemleri: Mirasçılar, mirasçılık belgesi ve veraset ve intikal vergisi ilişik kesme yazısıyla bankaya başvurur.
- Tapu intikali: Mirasçılık belgesiyle tapu müdürlüğüne başvurularak taşınmazın mirasçılar adına elbirliği mülkiyeti şeklinde tescili yapılır.
- Araçlar: Noter aracılığıyla mirasçılar adına tescil veya satış yapılır.
Veraset ve intikal vergisi
Mirasçılar, ölüm Türkiye’de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye’de ise, ölüm tarihini izleyen dört ay içinde vergi dairesine veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermelidir. Belirli tutarın altındaki intikaller vergiden istisnadır; ancak beyan yükümlülüğü devam edebilir.
Mirası reddetmek istiyorsanız
Terekenin borçlu olduğunu düşünüyorsanız, mirasçılık belgesi almadan veya tereke mallarını kullanmadan önce üç aylık ret süresini göz önünde bulundurmanız önemlidir. Ayrıntılar için mirasın reddi yazımıza, tüm miras işlemleri için Bursa miras avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebilir; somut dosyanız için bir avukatla görüşmeniz gerekir.