Kısa cevap
Yasal mirasçılar, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla mirası reddedebilir. Ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğu açıkça belliyse miras hükmen reddedilmiş sayılır. Tereke mallarını sahiplenmek ret hakkını kaybettirebilir.
Miras yalnızca malvarlığını değil, borçları da kapsar. Mirasçılar, mirasbırakanın borçlarından kural olarak kişisel malvarlıklarıyla da sorumludur. Borçların varlıklardan fazla olduğu hâllerde mirasçıları korumak için kanun mirasın reddi imkânını tanır (TMK m.605-618).
Kimler mirası reddedebilir?
Yasal mirasçılar (çocuklar, torunlar, eş, anne-baba, kardeşler vb.) ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Her mirasçı kendi adına ret beyanında bulunur; bir mirasçının reddi diğerlerini bağlamaz.
Süre: üç ay
Ret süresi üç aydır (TMK m.606). Bu süre:
- Yasal mirasçılar için, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten,
- Vasiyetnameyle atanmış mirasçılar için, tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten
itibaren başlar. Haklı sebeplerin varlığı hâlinde sulh hukuk hâkimi süreyi uzatabilir veya yeni bir süre verebilir.
Nasıl yapılır?
Ret beyanı, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır. Beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır; “borçlar ödenirse reddederim” gibi şarta bağlı beyanlar geçersizdir. Mahkeme ret beyanını bir tutanağa geçirir ve kayda alır.
Başka bir şehirde oturan mirasçı, bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesi aracılığıyla da başvurabilir; beyan yetkili mahkemeye gönderilir.
Hükmen ret
Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır (TMK m.605/2). Buna hükmen ret denir. Bu durumda mirasçıların üç aylık süre içinde beyanda bulunmasına gerek yoktur; mirasçı, terekenin borca batık olduğunun tespiti için dava açabilir. Yargıtay uygulamasına göre bu dava süreye bağlı değildir.
Ret hakkını kaybettiren davranışlar
Ret süresi dolmadan önce mirasçı;
- Terekeye ait malları satar, kullanır veya kendi malı gibi tasarruf ederse,
- Mirasbırakanın alacaklarını tahsil edip harcarsa,
- Tereke işlerini olağan yönetim dışında yürütürse
mirası kabul etmiş sayılabilir ve ret hakkını kaybeder (TMK m.610). Cenaze giderleri ve malların korunması için yapılan zorunlu işlemler bu kapsamda değildir.
Reddedilen pay kime geçer?
Yasal mirasçılardan birinin reddettiği pay, mirasbırakan ondan önce ölmüş gibi onun altsoyuna geçer. Örneğin bir çocuk mirası reddederse, onun payı kendi çocuklarına (mirasbırakanın torunlarına) geçer. Borçlu bir terekede torunların da ayrıca ret beyanında bulunması gerekebilir. En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse, tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
Tereke tespiti ve resmî defter
Terekenin borca batık olup olmadığından emin değilseniz, ret süresi içinde sulh hukuk mahkemesinden resmî defter tutulmasını isteyebilirsiniz. Resmî defter sonunda mirası kabul, ret veya resmî defter yararlanmasıyla kabul seçeneklerinden birini tercih edebilirsiniz.
Mirasın paylaşımına ilişkin diğer konular için veraset ilamı yazımıza ve Bursa miras avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebilir; somut dosyanız için bir avukatla görüşmeniz gerekir.