Kısa cevap
HAGB, iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası verilen sanık hakkında hükmün beş yıl boyunca hukuki sonuç doğurmamasıdır. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının ardından kurum, 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ile yeniden düzenlendi. Denetim süresi yükümlülüklere uyularak geçirilirse dava düşer.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün belirli bir süre boyunca açıklanmaması ve bu süre sorunsuz geçirilirse davanın düşmesidir. Kurum, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde düzenlenir.
2026’da ne değişti?
Anayasa Mahkemesi, CMK m.231’in HAGB’ye ilişkin beşinci ilâ on dördüncü fıkralarını 10 Temmuz 2025 tarihli kararıyla iptal etmiş ve iptalin yürürlüğe gireceği tarihi 30 Eylül 2026 olarak belirlemişti. Yasama organı bu süre dolmadan yeni bir düzenleme yaptı: 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı ve HAGB’yi yeniden düzenledi. Kurum kaldırılmadı; temel çerçeve (iki yıl sınırı, beş yıllık denetim, zararın giderilmesi) korundu.
Yeni düzenlemenin öne çıkan yönleri:
- İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele niteliğindeki suçlarda HAGB kararı verilemez.
- Hükmün açıklanması geri bırakılan hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırımlara çevrilemez.
- Zararın taksitle giderilmesine izin verilebilir.
- 1 Haziran 2024’ten bu yana uygulanan istinaf yolu korundu: bu tarih ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı istinafa, daha önce verilenlere karşı itiraza başvurulur (7499 sayılı Kanun).
Geçiş hükümleri ve devam eden dosyalara etkisi dosya bazında değerlendirilmelidir.
HAGB’nin şartları
Mahkemenin HAGB’ye karar verebilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:
- Hükmedilen ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olmalıdır.
- Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalıdır.
- Mahkeme, sanığın kişilik özellikleri ve duruşmadaki tutumuna bakarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır.
- Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zarar, aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmelidir. Mahkeme, zararın taksitle giderilmesine de izin verebilir.
Denetim süresi
HAGB kararı verilen sanık beş yıllık denetim süresine tabi tutulur. Mahkeme, bu sürenin bir kısmında veya tamamında denetimli serbestlik tedbiri, meslek edindirme kursuna devam veya belirli bir işte çalışma gibi yükümlülükler belirleyebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı işlemez.
- Sanık denetim süresinde kasıtlı yeni bir suç işlemez ve yükümlülüklere uyarsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve dava düşer.
- Kasıtlı yeni bir suç işlenirse veya yükümlülüklere aykırı davranılırsa, kanundaki koşullarla hükmün açıklanması gündeme gelir. Açıklanan hükme karşı öngörülen kanun yolu itirazdır.
HAGB sicile işler mi?
HAGB kararları adli sicil kaydına işlenmez; ayrı bir sisteme kaydedilir. Bu kayıt yalnızca bir soruşturma veya kovuşturma nedeniyle savcılık, hâkim veya mahkeme tarafından istendiğinde ve kanunda belirtilen amaçla kullanılır. Bu nedenle adli sicil belgesinde görünmez. Ancak bazı kamu görevi ve meslek sınavlarında yapılan güvenlik soruşturmalarında farklı sonuçlar doğabilir.
HAGB her zaman lehe midir?
HAGB, sanık açısından çoğu zaman lehe bir sonuçtur; ancak beraat ihtimali güçlü olan bir dosyada HAGB, sanığı beş yıl boyunca denetime tabi tutar. Bu nedenle savunmanın HAGB ihtimali gözetilerek nasıl kurulacağı ve karara karşı istinaf yoluna başvurulup başvurulmayacağı, dosyadaki delil durumu ve sanığın kişisel koşulları birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
Ceza yargılamasının diğer aşamaları için Bursa ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebilir; somut dosyanız için bir avukatla görüşmeniz gerekir.