Kısa cevap
Ağır ceza mahkemesi, kanunlarda aksi öngörülmedikçe üst sınırı on yıldan fazla hapis, müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlara bakar. Kasten öldürme, yağma, uyuşturucu ticareti ve nitelikli cinsel saldırı bunlara örnektir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda müdafi bulundurulması zorunludur.
Türkiye’de ilk derece ceza mahkemeleri asliye ceza ve ağır ceza mahkemeleridir. Hangi mahkemenin görevli olduğu, suç için kanunda öngörülen cezanın üst sınırına göre belirlenir (5235 sayılı Kanun m.11-12).
Ağır ceza mahkemesinin görev alanı
Ağır ceza mahkemesi, kanunların ayrıca asliye ceza mahkemesini görevli kıldığı hâller dışında şu davalara bakar:
- Ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet hapis cezası gerektiren suçlar,
- Üst sınırı on yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar,
- Kanunda ayrıca ağır ceza mahkemesinin görevli olduğu belirtilen suçlar (örneğin devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar).
Örnek suçlar
| Ağır ceza mahkemesi | Asliye ceza mahkemesi |
|---|---|
| Kasten öldürme ve teşebbüsü | Hakaret, tehdit |
| Yağma (gasp) | Basit ve nitelikli olmayan kasten yaralama |
| Uyuşturucu imal ve ticareti | Kullanmak için uyuşturucu bulundurma |
| Cinsel saldırının nitelikli hâlleri, çocukların cinsel istismarı | Hırsızlık, güveni kötüye kullanma |
| Silahlı örgüt kurma ve üyelik | Dolandırıcılık, trafik güvenliğini tehlikeye sokma |
Aynı suçun nitelikli hâli farklı bir mahkemenin görevine girebilir. Örneğin kasten yaralama asliye ceza mahkemesinde görülürken, yaralamanın ölümle sonuçlanması ağır ceza mahkemesinin görevindedir. Soruşturma sırasında suç vasfının değişmesi, dosyanın görevsizlik kararıyla başka mahkemeye gönderilmesine yol açabilir.
Mahkeme heyeti
Asliye ceza mahkemesi tek hâkimli, ağır ceza mahkemesi ise bir başkan ve iki üyeden oluşan heyet hâlinde çalışır. Duruşmada Cumhuriyet savcısı da hazır bulunur.
Ağır cezada avukat zorunlu mu?
Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre, alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturmalarda, şüpheli veya sanığın istemi aranmaksızın barodan müdafi görevlendirilir (CMK m.150/3). Ağır ceza mahkemesinin görev alanındaki suçların çoğu bu kapsama girer. Ayrıca:
- Tutuklama istenen şüpheliye,
- Suç tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış çocuklara,
- Kendini savunamayacak derecede malul olanlara ve sağır veya dilsizlere
müdafi atanması zorunludur. Zorunlu müdafilik, kişinin kendi seçtiği avukatla savunma yapma hakkını ortadan kaldırmaz; seçilmiş bir müdafi varsa baro tarafından atama yapılmaz.
Bursa’da ağır ceza mahkemeleri
Bursa merkez ilçelerindeki ağır ceza davaları Bursa Adliyesi’ndeki ağır ceza mahkemelerinde görülür. İnegöl gibi bazı ilçelerde de ağır ceza mahkemesi bulunur. Ağır ceza mahkemesi kararlarına karşı iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir; istinaf incelemesini Bursa Bölge Adliye Mahkemesi ceza daireleri yapar. Belirli cezalar için Yargıtay’a temyiz yolu da açıktır.
Savunma neden erken başlamalı?
Ağır ceza dosyalarında ifade, arama, teşhis ve bilirkişi incelemesi gibi soruşturma işlemleri dosyanın temelini oluşturur. Bu aşamada yapılan usul hataları ve eksik araştırma, kovuşturmada telafi edilmesi zor sonuçlar doğurur. Soruşturma ve kovuşturma aşamalarında izlenen yol için Bursa ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebilir; somut dosyanız için bir avukatla görüşmeniz gerekir.