# Muris Muvazaası ve Tenkis Davası Farkı

> Mirasbırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla bağışı satış gibi göstermesi muris muvazaasıdır; tapu iptal ve tescil davası süreye bağlı değildir. Gerçek bir bağış veya vasiyet saklı payı zedeliyorsa tenkis davası açılır; bu dava öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde on yıl içinde açılmalıdır.

Kaynak: https://eminefeyzaaslan.com/yayinlar/muris-muvazaasi-ve-tenkis/
Yazan: Av. Arb. Emine Feyza Aslan
Güncelleme: 2026-10-01

Mirasbırakanın sağlığında bazı mirasçılarına veya üçüncü kişilere yaptığı taşınmaz devirleri, ölümünden sonra diğer mirasçılar arasında en sık dava konusu olan işlemlerdir. Bu devirlere karşı iki farklı dava yolu vardır: **muris muvazaası** nedeniyle tapu iptal ve tescil davası ile **tenkis** davası.

## Muris muvazaası nedir?

Muris muvazaası, mirasbırakanın (murisin) gerçekte **bağışlamak** istediği bir taşınmazı, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla tapuda **satış** gibi göstermesidir. Yargıtay’ın 1 Nisan 1974 tarihli içtihadı birleştirme kararına göre bu tür işlemler geçersizdir ve mirasçılar tapunun iptalini ve miras payları oranında adlarına tescilini isteyebilir.

Mahkeme muvazaayı şu ölçütlerle değerlendirir:

- Mirasbırakanın devri yapmakta **haklı ve makul bir nedeni** olup olmadığı (örneğin bakım karşılığı devir),
- Satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasında **aşırı fark** bulunup bulunmadığı,
- Alıcının taşınmazı satın alacak **ekonomik gücünün** olup olmadığı,
- Mirasbırakanın diğer mirasçılara karşı **tutumu** ve aile içindeki ilişkiler,
- Mirasbırakanın paraya ihtiyacı olup olmadığı ve satış bedelinin nereye harcandığı.

**Süre:** Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davası **herhangi bir süreye bağlı değildir**. Dava, mirasbırakanın ölümünden sonra açılır.

## Tenkis davası nedir?

Mirasbırakan, malvarlığı üzerinde vasiyetname veya bağışla serbestçe tasarruf edebilir; ancak **saklı pay** sahiplerinin paylarına dokunamaz. Saklı payı zedeleyen tasarruflara karşı açılan davaya **tenkis davası** denir (TMK m.560-571). Tenkis davasında işlemin geçerliliği tartışılmaz; yalnızca saklı payı tamamlayacak ölçüde **indirim** yapılır.

## Saklı pay oranları

| Saklı pay sahibi | Saklı pay oranı |
|---|---|
| Altsoy (çocuklar, torunlar) | Yasal miras payının yarısı |
| Ana ve babanın her biri | Yasal miras payının dörtte biri |
| Sağ kalan eş (altsoy veya ana-baba ile birlikte) | Yasal miras payının tamamı |
| Sağ kalan eş (diğer hâllerde) | Yasal miras payının dörtte üçü |

Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında yapılan değişiklikle kaldırılmıştır.

**Süre:** Tenkis davası, mirasçının saklı payının zedelendiğini **öğrendiği tarihten itibaren bir yıl** ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren **on yıl** içinde açılmalıdır.

## İki dava arasındaki fark

| | Muris muvazaası | Tenkis |
|---|---|---|
| Dayanak | Bağışın satış gibi gösterilmesi (görünür işlem geçersiz) | Geçerli bağış veya vasiyet saklı payı aşıyor |
| Talep | Tapu iptal ve tescil | Saklı payı tamamlayacak kadar indirim |
| Süre | Süreye bağlı değil | 1 yıl / 10 yıl |
| Kimler açabilir | Tüm yasal mirasçılar | Yalnızca saklı pay sahipleri |

## Kademeli talep

Uygulamada muris muvazaası iddiası ispatlanamazsa tenkis talebinin incelenmesi için iki talep **kademeli olarak** birlikte ileri sürülür. Bu sayede muvazaa ispatlanamasa bile saklı pay korunabilir. Ancak tenkis için bir yıllık sürenin geçirilmemesi gerektiği unutulmamalıdır.

## Delil toplama

Bu davalarda tapu kayıtları, mirasbırakanın banka hareketleri, alıcının o tarihteki gelir durumu, tanık beyanları ve taşınmazın satış tarihindeki değerine ilişkin bilirkişi raporu belirleyicidir. Taşınmazın paydaşlar arasında paylaşımı için [ortaklığın giderilmesi davası](/yayinlar/ortakligin-giderilmesi-davasi/) yazımıza, tüm miras işlemleri için [Bursa miras avukatı](/bursa-miras-avukati/) sayfamıza bakabilirsiniz.

---
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.